ད་ ངས་ ་ ་ ད་ ང་ ང་ ་ འང་ འ་ བ་ ཡང་ ཡང་ མང་ ་ ད།   ར་ ན་ འང་ ་ ་ དག་ ་ མ་ སར་ ད་ པ་ ན་ ཡང་ དར་ ཁ་ ས་ ་ ང་ ས་ ་ ན་ དང་ ་ ང་ ད་ སར་ ང་ བ་ དང་ དན་ ་ ས་ ་ ་ མ་ སར་ ང་ ་ མ་ ན་ གངས་ དང་ གས་ ན་ ་ དང་ ་ ང་ ་ གས་ ཟས་ ནས་ འ་ བན་ ད།  
    འང་ ་ བས་ ་ ལ་ ་ ཁ་ ནག་ ང་།   ་ ་ ་ བ་ དང་ ལ་ མ་ ན་ ་ ་ བ་ མས་ ཅན་ ག་ ན།
    ང་ ས་ ་ ་ ་ བ་ ད་ ནས་ ས་ རབས་ གསར་ བ་ ས་ དལ་ དང་ ས་ མག་ ་ འ་ གཡག་ ་ འར་ ་ ད་ ང་།   ་ ས་ ག་ ་ ལ་ ་ འ་ གཡག་ མ་ གགས་ ད་ པ་ ར་ ད་ ས་ པ་ དང་།   ད་ ནས་ ང་ འ་ གཡག་ ་ འར་ ་ ག་ ད་ ལ།   འ་ གཡག་ ་ འར་ ་ གཞན་ ག་ ་ ཕལ་ ར་ ་ པ་ ལ་ ནས་ ད་ པ་ འ།   ང་ བས་ འ་ གཡག་ གནས་ ངས་ ་ ང་ ་ མངའ་ ངས་ ་ མ་ ད་ མ་ ང་ །   ་ མ་ ས་ ལས་  3200ནས་  5300དང 5400ཡས་ མས་ ན་ པ་ ་ ང་ ་ བའམ་ ་ ་ བ་ ས་ མཚམས་ ་ འ་ བན་ ད་ པ་ དང་།   མ་ ན་ ་ ཤར་ ད་ ང་ ཐང་ ་ འང་ ཁ་ ངས་ མང་ ས་ ན།   མ་ ང་ ་ ང་ ཐང་ འང་ བས་ ་ ་ གས་ ན་ ་ ་ འགའ་ མང་ ད་ ང་ ཕལ་ ་ བ་ ཁ་ ར་ ་ གནས་ ང་།   ཐང་ ང་ ་ འར་ ས་ ལ་ ་ འང་ འ་ བ་ ན་ ་ དན།  
     འ་ གཡག་ དང་ འང་ ས་ ལ་ གག་ ནས་ མཉམ་ ་ འ་ ད་ ང་ འང་ ་ བས་ ་ བ་ དང་ ར་ འགས་ ང་ ད་ ང་།   ་ ཁ་ ཆ་ ནས་ ང་ ད་ བ་ གསལ་ བ་ དར་ ན།   མངའ་ ས་ ་ འང་ ཁམ་ པ་ མས་ པ་ མ་ གགས་ ་ ངས་ ་ འང་ ཕལ་ ་ ་ ་ ་ ཁ་ ནག་ ་ ན་ པ་ དང་།   འ་ གཡག་ ལ་ མན་ ན་ ་ ཁ་ དཀར་ ་ དང་།   ་ །   ཁམ་ ནག    ་ ་ བཅས་ སམ་ ཡང་ ན་ ས་ ངས་ ་ མག་ གག་ ཅན་ ཡང་ ད།
     1891ར་ ་ ར་ ས “ང་ ཐང་ ་ ས་ ཆ་ གང་ སར་ འང་ མང་ བ་ ང་ བས་ ར་ ན་ ར་ བ་ ག་ མང་ བ་ པ་ དང་།    འང་ ་ འགའ་ ་ ན་ ར་ མང་ བ ”ས་ ང་ ང་ བ་ ད།   ་ ་ དང་ ་ ་ ་ གས་ ས “ད་ ་ ་ ་ ནས་ ་ ་ བད་ བས་ འག་ མ་ ་ དལ་ ་ ཡ་ མཚན་ ་ བ་ ང་ ལ་ ག་ མང་ ང་།   ང་ ས་ ང་ ང་ ནས་ གགས་ དབས་ ་ གསལ་ བ་ འགའ་ ག་ ནག་ ག་ ར་ འག་ པ་ ར་ ཡང་ ཡང་ བ་ ་ ས།   ང་ ་ བསམ་ པར་ ་ དལ་ ན་ ང་ ན་ ང་ ་ ག་ འག་ མ་ ང་ འམ་ ་ བས་ བས་ ཆབ་ མ་ ད་ ན་ འང 50ཞམ་ འག་ ་ བས་ འག    འང་ ་ དག་ ་ ཆ་ ད་ ལ་ བས་ ན་ ་ ན་ ་ བལ་ ནས་ ཕ་ ལ་ ་ འར་ ཁར་ ་ ན་ ་ དར་ ཁ་ བ་ ནས་ རང་ སར་ འག་ ་ བས་ པ་ འ།   འང་ ་ དག་ ་ ་ ་ ་ ན་ ་ ་ བ་ དང་ ཆབ་ མ་ ་ ཁ་ ་ ན།   ས་ ་ འག་ ས་ བམས་ འག་ པས་ བས་ ར་ ་ ན་ བལ་ བ་ ངང་ ལ་ ད་ ་ ས་ འང་ ག་ ལམ་ ་ འཆར་ ད་ པ་ ག་ ད ”ས་ ར།
    ་ རབས་ བད་ ་ པ་ ས་ མག་ ནས་ བང་ ་ འང་ ་ མང་ ་ དན་ ར་ ར་ པ་ དང་།   ཁ་ ངས་ ་ ང་ ་ ང་ ཁར་ གན་ གས་ ད་ འང་ འང་ ཚ་ ་ གས་ ང་ མན་ ་ ད་ ང་།   ས་ རབས་ ་ མ་ གནས་ ལ་ དང་ བར་ ན་ ད་ པར་ ཧ་ ཅང་ ན་ ་ ད།   “་ ད་ ང་ ང་ ་ རང་ ང་ ར་ ག་ ་ དག་ ་ ད་ པ་ ང་ བ་ མས་ ཅན་ ་ ་ ང་ ་ ད་ པ་ ་ གས་ དང་ ང་ ས་ ད་ ནས་ རང་ དགར་ འ་ བན་ མས ”（1876ར་ ་ ་ ཝར་ ་ ་ ས་ ས ）“ང་ ་ ད་ པ་ ་ གས ”ས་ འང་ གནས་ ལ་ ་ བཙན་ འལ་ ས་ ན།   ས་ རབས་ གག་ འདས་ པ་ ས་ འང་ ་ ར་ ་ ང་ ་ ང་།    ང་ ས་ འང་ ལ་ ཁབ་ ་ ག་ ཆགས་ ང་ མ་ ཨང་ དང་ ར་ བད་ པས།   གཏན་ འབས་ ར་ ན་ ལ་ ཁབ་ ་ ག་ མཆན་ བ་ ན་ མ་ གགས་ བསད་ ་ ག་ པ་ དང་།    འ་ གཡག་ ང CITES་ ར་ བད་ དང་ ་ ནང་ བད་ པ་ ད།   ་ བ་ ་  100ཙམ་ ་ ང་ ལ་ འ་ གཡག་ ་ བ་ ངས་ ད་ ཀ་ ཙམ་ ང་ ་ ན་ པ་ ད།
     ་ གས་ དང་ ་ གས་ ་ འ་ གནས་ ད་ ན་ ་ ་ ང་ བ་ དབང་ ས་ ་ གས་ ་ ་ གས་ དང་ འང་ གས་ ་ བར་ འགལ་ བ་ ན་ པ་ ད།  
    ག་ བ་ གས་ ་ མས་ ཅན་ གཞན་ དང་ བར་ ན་ འང་ ལ་ ་ ད་ ་ ང་ ཐང་ ན་ ་ དས་ ང་ ད་ ་ ས་ ངས་ ས་ ཅན་ ག་ ད་ འན་ ས་ ་ གནས་ ད་ ང་།   མ་ ང་ ་ ང་ ཐང་ དང་ ་ ར་ བཟང་ ས་ ཕལ་ ་ བ་ འག་ པ་ ས་ བང་ ན་ པར་ བན་ འང་ དང་ འ་ གཡག་ འས་ ་ འང་ ཚ་ ་ མང་ ་ ང་ བ་ དང་།    འང་ ་ ་ ས་ ང་ ་ ཞན་ ་ ང་ བ་ མ་ ཟད། ་ གས་ ་ ནད་ གས་ ང་ འས་ ན་ ་ ་ ང་ ད།    ་ གས་ ས་ འང་ ་ ་ སར “བཙན་ འལ ”ས་ པ་ དབང་ ས་ ་ ་ ན་ ང་ ་ འ་ བ་ མ་ བད་ པར།   འང་ ས་ ང་ བས་ ་ ད་ ལན་ ད་ པ་ དར་ ན།   ངས་ འར་ ལ་ བང་ པར་ ང་ བ་ དང་།   ན་ པར་ བང་ བ།    འག་ པར་ བངས་ ནས་ ས་ ན་ བ་ བ་ གས་ ་ གནས་ ལ་ འང་ བན་ ད།
    ་ དང་ མཉམ་ ་ ས་ ལ་ ཁ་ ཤས་ ་ འག་ པ་ ་ ལ་ འང་ ས་ འཇབ་ ད་ ད་ བན་ པ་ དར་ ན།   དཀར་ མ་ ལ་ ་ མན་ ན།   འང་ འགའ་ ག་ ས་ ས་ ར་ གར་ ནས་ འ་ ས་ མར་ འར་ ང་།   འ་ ས་ མ་ ཡན་ གར་ བན་ ནས་ བདག་ ར་ ད་ པ་ དང་།    བས་ ་ ར་ ཡང་ བང་ བན་ ད་ བས།   འག་ པ་ འང་ ་ ་ གལ་ ད་ ་ ར་ ད།   འག་ པ་ ་ གས་ གག་ ནས་ ནང་ ས་ ལ་ མས་ པ་ དབང་ ས་ ་ ག་ ལ་ ང་ ་ དང་ བ་ འག་ ་ བས།    ་ ས་ ག་ ཆགས་ གད་ པར་ འམ་ པ་ དང་།   གས་ གཞན་ ནས་ རང་ མ་ ་ ་ གས་ དང་ ་ ར་ ང་ དས་ ར་ འང་ ལ་ གས་ པ་ ་ གས་ གཞན་ པར་ ་ འན་ ཡང་ ལངས།  
     ང་ ་ དང་ ངང་ ད་ འཇམ་ པ་ ད་ གས་ མང་ གས་ ས་ འགལ་ བ་ ་ གས་ ལ་ ཐབས་ ད་ པས།   ཚན་ ག་ དང་ མན་ པ་ བ་ འན་ བ་ ་ འལ་ བ་ ད་ པ་ དང་།   བདག་ ང་ ད་ པ་ གས་ ་ འཆར་ ག་ འད་ ་ མ་ ཟད་ བསམ་ ་ ་ བ་ ་ ནས་ ཐག་ གད་ ད་ ཐབས་ ང་ འད་ ་ ་ ་ ད་ ་ ང་ ཐང་ ་ ་ ཁམས་ བདག་ ང་ ད་ མ་ ན་ པར་ ་ ར་ དས་ གལ་ ཧ་ ཅང་ ན་ ་ ད།    （མ་ ག་ པ།    བསམ་ འལ་ ར་ ། ）